onsdag 23. april 2014

Korleis har du det på jobben din?

Her i landet er det slik at det å ha ein jobb, og å gå på jobben, er avgjerande for at du skal ha det bra. Den såkalla arbeidslinja tilseier at det å få stønadar og ytingar frå det offentlege av ulike slag, er avhengig av at du deltek i arbeidslivet på ein eller annan måte. Du må i det minste delta i eit eller anna sysselsettingsopplegg i regi av NAV, om ikkje anna så for å vise at du er innstilt på å gjere ditt.. Dette kan ramme ulike grupper på ein urimeleg måte, for eksempel studentar som får barn eller blir sjuke.

Om du nå har ein jobb, og har vore så uheldig å bli langtidssjukmeldt, så er det ingen bønn: etter 12 månader må du i gang igjen om du ikkje vil ha inntektene dine sterkt redusert. Dette veit vi kan slå urimeleg ut overfor kreftsjuke for eksempel, jamfør oppslag i avisene det siste halve året. Dersom du er sjuk og har fått deg ei sjukmelding, er legane nå oppfordra til å avgrense sjukmeldingsperioden. Ein tenker at det er "sunt å gå på jobb", og dette er visst også forskingsbasert kunnskap. Det kan godt hende det stemmer for mange, da arbeidsplassen jo også er ein arena for sosiale relasjonar og  følelsen av å vere til nytte mellom anna. Det kan også gjere godt å få tankane over på noko anna enn sjukdom og bekymringar. For andre kan desse krava bli for store, og utgjere ei ekstra bør i tillegg.

Med andre ord er det sterke føringar for oss arbeidstakarar om at vi både bør og må kome oss på jobb. Da tvingar det seg fram eit lite spørsmål hos meg: kor tydelege krav kan vi arbeidstakarar tillate oss å stille til arbeidsplassen vår da? Det er vel ikkje meir enn rett og rimeleg at desse må stå i samsvar med det tydelege "presset" frå samfunnet om å stille på kontoret eller personalrommet om morgonen. Eg har ikkje fått med meg at dette har vore særleg tema i avisene eller fjernsynet. Eg trur for min del dessverre at dei udugelege sjefane, dei lite imøtekomande kollegaene og dei uformelle grupperingane der ikkje alle har innpass får leve vidare i fred - akkurat som før. Det får også jobb-bøllene, mobbarane og dei som ikkje likar forandring. Dei kjende hersketeknikkane til Berit Ås lever fortsatt godt på arbeidsplassane rundt omkring, og er fortsatt like effektive, og like krenkande og sårande, brukt mot både kvinner og menn.

Dersom vi verkeleg vil at "alle" skal jobbe uansett, så må vi vel snart sette eit kritisk søkelys på arbeidsplassane våre, og sjekke om dei fyller krava til ein helsefremjande stad å vere? Eg meiner at vi må stille mykje større krav til både leiarar og arbeidstakarar enn vi gjer i dag dei fleste stader. Vi veit veldig mykje om kva som skal til. Innanfor psykologien er det eit fagområde som heiter arbeidspsykologi, der det finst kunnskap om kva faktorar som fremmar både jobbeffektivitet og trivsel, og indirekte også fremmar god psykisk helse. Nå synest eg det er på tide å ta denne kunnskapen meir i bruk. Kanskje ikkje minst i norske kommunar?

Skal vi sjå litt framover, så må kommunane dei neste 10 åra ta på seg ansvaret for nye, store oppgåver når det gjeld alt frå psykisk og fysisk helse, skule, barnehage og barnevern. Vi skal både forebygge, sette inn tiltak tidleg og behandle. Alt dette vil krevje gode, solide arbeidsmiljø der vi ser på oppgåvene våre i fellesskap, og der det ikkje lenger blir plass til "småkongane" som sit og forvaltar eit bestemt lovverk, og som i kraft av det har tillete seg å danne ei eiga "øy" i den kommunale "fjorden". Samhandlingsreforma krev av oss at vi bygger bruer og besøker kvarandre på øyene våre, heller enn at vi tviheld på dei gamle grensene. Desse nye krava vil til de grader sette oss på prøve, og utan meir offensive og klare krav til arbeidsmiljøa rundt omkring trur eg ikkje vil vil greie å oppfylle forventningane.

Kva er eit godt arbeidsmiljø da? Vi skil mellom dei fysiske tilhøva på jobben, og det psykososiale arbeidsmiljøet. Det er klart at i våre dagar er det ikkje arbeidsstilling, belysning og tunge løft som er det mest avgjerande på dei fleste stader, sjølv om det også framleis er viktig i til dømes pleie og omsorg. Nei, eg tenker nok at den mellommenneskelege samhandlinga er enda viktigare trass alt. Dersom du føler deg trygg, respektert og sett pris på av kollegaer- og i tillegg har ein sjef som hører på deg og hjelper deg om du har eit problem, så har du eit godt arbeidsmiljø. Da har du trekt vinnarloddet i arbeidslivet, og bør kjenne deg både takksam og glad!

Som med så mange andre ting her i livet kokar det altså ned til nokre temmeleg grunnleggande menneskelege behov. Ein kjem faktisk ganske langt med sunt bondevett og god folkeskikk, men nokon må nok sjå det som si oppgåve å sørge for at vi brukar denne kunnskapen også på jobb. 

Ingen kommentarer: